Istorija

Kako je kralj Nikola, prije 105 godina, napustio Crnu Goru

Kraljev put bez povratka

(15 riječi)

Na  današnji dan, 19. januara  1916. godine kralj Nikola  je bio primoran da napusti svoju Crnu Goru. Nakon teških borbi protiv Austro –ugarske vojske i pada  Lovćena ( 11. janura),  neprijateljska vojska je zaposjela Cetinje (13. januara), koje su kralj i vlada već bili napustili i preselili se u dvorac na podgoričkom Kruševcu. Nakon nekoliko dana neuspješnih pregovora o ,,časnom miru’’, Kralj je krenuo na put bez povratka.

Iz  Podgorice  otišao je na pristanište Plavnica, odakle je parabrodom preko Skadarskog jezera stigao  u Skadar. Potom, iz  Medove, preko Jadrana, nastavio je put u Italiju i Francusku – da se nikad više ne vrati u Crnu Goru.

Na putu za Plavnicu, kralju Nikoli i njegovoj pratnji, u zetskom selu Berislavci, priredjen je doček i ispraćaj. Tom dogadjaju prisustvao je i Spaso Lukavčević, tada djetić, o čijem sjećanju, na kraju ovog teksta, objavljujemo audio zapis.

Usud Crne Gore započet je Mojkovačkom bitkom, koja je jedan od najsvjetlijih primjera žrtvovanja u Prvom svjetskom  ratu. Na  Badnji dan i Božić 1916. vojska Kraljevine Crne Gore zaustavila je austrougarsku ofanzivu i obezbijedila  prolaz   srpskoj vojsci, koja je iz pravca Peći, ostavljaući  svoju zemlju i narod, preko albanskih i crnogorskih planina, odstupila  ka Jadranskom moru i kasnije Krfu.

Mojkovačka bitka je zapravo završna faza jedne veće vojne operacije, a odnosi se na dejstvo crnogorske  vojske, koja je branila front od Višegrada do Mojkovca od oktobra 1915. do januara 1916. godine.

Tih prvih ratnih dana, crnogorska vojska je uspjela da odbije austrougarski napad na Grahovo, da izvrši prodor do Trebinja, a s druge strane uspjela je  i da zauzme Budvu. Tokom septembra i oktobra zauzela je Goražde, Foču i Rogaticu. Naša vojska stigla je bila na  petnaest kilometara  od Sarajeva. Ipak, uprkos poletu, krajem 1914. došlo je do zatišja, koje će potrajati do oktobra naredne godine. Tokom ovog zatišja, crnogorska vojska uspijeva da zauzme Skadar.

Početkom januara 1916. godine, započinje i austrougarska ofanziva na Hercegovačkom i Lovćenskom frontu. Na Hercegovačkom frontu crnogorska vojska se pred naletom neprijatelja morala povući prema Nikšiću, dok su na Lovćenskom, nakon nekoliko dana borbe, izgubljene najvažnije tačke njegove odbrane. Uprkos snažnom otporu, austrougarske trupe su uspjele da 11. januara ovladaju čitavim masivom Lovćena, a dva dana kasnije (13. januara) ušle su u Cetinje, koje su kralj i Vlada već bili napustili. Podaci govore  da je tokom osvajanja Lovćena poginulo 1.260 neprijateljskih vojnika.

Padom Lovćena i  Cetinja, kralj i Vlada,  premjestili su se u Podgoricu. Dvorac na Kruševcu, postao je i novo sjedište kralja Nikole, crnogorske vlade i Vrhovne komande. Na Kruševcu su odmah počele duge i dramatične rasprave o prekidu  neprijateljstva, ali ne  i o  kapitulaciji. Vlada je to nazvala – “časnim mirom”. Ali, ništa od časnog mira: Austro-Ugarska je tražila bezuslovnu predaju oružja i internaciju svih crnogorskih vojnika dok traju mirovni pregovori. Na sjednici Vlade 19. januara, kralj odbija uslove takvog mira.

19. januara  otišao je iz Podgorice u Skadar, odakle će preko Medove nastaviti put u Italiju i Francusku – da se nikad više ne vrati u Crnu Goru. Tri ministra koji su ostali u Podgorici, zajedno sa kraljevim sinom Mirkom, smatrajući da na osnovu Ustava imaju pravo da funkcionišu kao vlada, donose odluku da se obustavi povlačenje crnogorske vojske i da se ona raspusti kućama. Naredba o raspuštanju  saopštena je vojsci 21. januara 1916. Godine. Kraljevina Crna Gora je ostala u statusu zaraćene strane, jer  kralj Nikola je odbio da izda punomoćje „krnjoj Vladi“ u domovini da potpiše ugovor o miru. Kralj Nikola napustio je Crnu Goru bez vojske.

Odluka o napuštanju svoje zemlje, tumači se tako što  je  suveren  između ostalog simbol države i njenih građana. Njegovom sudbinom se često identifikuje nacija, posebno u ratnim uslovima. Tako je, nakon iskustva Napoleona III i Francuske u ratu sa Pruskom (kada je francuski suveren zarobljen i interniran u Njemačku, što je doživljeno kao poniženje) prevladalo mišljenje  da je vojni  poraz lakše prebroditi nadom da Kralj  koji se nije predao nastavlja borbu u očekivanju pobjednosnog povratka.

Kralj Nikola je, zapravo , otišao kod međunarodnih saveznika sa kojima je započeo rat, koji su kasnije pobjedili u tom ratu, očekujući od njih pomoć njegovoj zemlji. No, bila je uzaludna nada.

Sa putovanja brodom ,sekretar kralja Nikole zabilježio je neke detalje : “Nude kralja italijanski oficiri da siđe dolje u svoju kabinu, da se odmori. Odbija hladno i dostojanstveno. Uvio se u šinjel od gume, sjedi na deku pogružen i misli i ćuti. Valovi sve veći. Zapljuskuju torpiljer. Daleko smo na pučini. Vide se u plavoj magličastoj daljini vrhovi visokih crnogorskih planina. Kralj ustaje, pridržava se za gvozdenu ogradu lijevom rukom, a desnom se krsti i gleda dugo i dugo u pravcu Crne Gore. Oči mu se svijetle i blistaju u suzama. Izgubi se kopno. Beskrajno more… Kralj neprestano sjedi gore na torpiljeru. Opet mu donose ponude. Sve odbija. Šinjel mu je mokar od kapljica razbijenih valova… Neprestano ćuti. “Gospodaru” – prekidoh ćutanje – “mnogo ste žalosni… Da li Vam je na koga žao među onima tamo, koji za nama ostadoše?” Pogleda me blago i reče: “Ni na koga. Neka su svi blagosloveni!” I opet zaćuta. ” Kasno uveče, kralj je stigao u italijansku luku Brindizi….

Poslušajte inserte iz  sjećanja  Spasa Lukavčevića sa ispraćaja kralja Nikole (snimlmljeno 2007,razgovarao Ranko Kovačević)


Razgovor sa Spasom Lukavcevicem

72 Komentara

turmeric viagra Postavljeno 07-08-2022 06:14:34

doxycycline buy [url=http://doxycyclineus.com/#]doxycycline price canada [/url] does doxycycline affect birth control what is doxycycline good for

Odgovori ⇾

Dwrvqx Postavljeno 07-08-2022 05:54:14

diflucan without prescription viagra pills 25mg order sildenafil pill

Odgovori ⇾

viagra for sale usa Postavljeno 05-08-2022 14:40:54

homemade viagra viagra near me where to buy cialis online forum how to ask your doctor for viagra

Odgovori ⇾

Ybxhsc Postavljeno 05-08-2022 10:35:07

ondansetron without prescription cost valtrex order generic propecia

Odgovori ⇾

cheap tamoxifen Postavljeno 04-08-2022 17:52:33

valtrex vs valacyclovir [url=https://valtrexus.com/#]cheap generic valtrex without prescription [/url] valacyclovir and covid-19 testing how long for valtrex to start working

Odgovori ⇾

Yylyrt Postavljeno 04-08-2022 03:55:16

buy ranitidine 300mg generic purchase flomax without prescription flomax cheap

Odgovori ⇾

valacyclovir oral Postavljeno 03-08-2022 01:53:50

alternatives to synthroid cost of synthroid 100mcg effects of too much synthroid why is synthroid taken in the morning

Odgovori ⇾

Evxycn Postavljeno 02-08-2022 21:27:34

buy tadalafil 5mg for sale cheap tadalafil online avodart drug

Odgovori ⇾

order amoxicillin uk Postavljeno 02-08-2022 04:30:31

alcohol and doxycycline [url=https://doxycyclineus.com/#]doxycycline 100mg price [/url] side effects of doxycycline monohydrate how long does it take for doxycycline to work for bacterial infection

Odgovori ⇾

Meizwk Postavljeno 01-08-2022 14:32:12

cheap nexium phenergan us canadian cialis and healthcare

Odgovori ⇾

Bhtroi Postavljeno 31-07-2022 07:10:42

sildenafil professional order losartan 50mg online cheap buy losartan 25mg for sale

Odgovori ⇾

nolvadex-d Postavljeno 29-07-2022 20:17:53

buy generic viagra [url=http://cialisamerica.com/#]tadalafil online canada [/url] us pharmacy prices for cialis how early to take cialis

Odgovori ⇾

Srgurg Postavljeno 29-07-2022 19:51:38

buy isotretinoin 10mg online cheap isotretinoin 10mg price order aurogra 50mg generic

Odgovori ⇾

cialis for sale Postavljeno 28-07-2022 13:12:30

biotin and levothyroxine levothyroxine pills high tsh normal t4 on levothyroxine synthroid is for what disease

Odgovori ⇾

Wlzxon Postavljeno 28-07-2022 12:25:35

buy viagra 150mg online cheap cialis 10mg uk order deltasone 20mg for sale

Odgovori ⇾

Ownmxe Postavljeno 27-07-2022 04:36:21

generic methotrexate 5mg buy coumadin 2mg purchase reglan online cheap

Odgovori ⇾

amoxil generic name Postavljeno 26-07-2022 03:19:34

valtrex interactions [url=https://valtrexus.com/#]cheap valacyclovir [/url] does valtrex cause birth defects how long for valacyclovir to work for herpes

Odgovori ⇾

doxycycline 100mg cost Postavljeno 26-07-2022 03:09:25

amoxicillin for flu over the counter amoxicillin amoxicillin bubble gum amoxicillin pill size

Odgovori ⇾

Cqttyl Postavljeno 25-07-2022 21:03:26

generic cyclobenzaprine 15mg plavix 150mg pill cheap clopidogrel

Odgovori ⇾

Cegvlu Postavljeno 24-07-2022 04:34:47

ezetimibe 10mg oral motilium 10mg cheap buy motilium

Odgovori ⇾

paxil liquid Postavljeno 22-07-2022 18:51:26

dose of ivermectin ivermectin cream cost ivermectin 1% mg/kg how much ivermectin do you give a dog for heartworm prevention

Odgovori ⇾

Mfrxoi Postavljeno 22-07-2022 07:03:03

purchase viagra generic sildenafil pills 50mg buy cialis 5mg online cheap

Odgovori ⇾

olumiant 4 mg Postavljeno 21-07-2022 06:30:49

betrouwbaar xenical kopen xenical generika ohne rezept can you take orlistat after a meal how much weight does orlistat help you lose

Odgovori ⇾

Kpwcxi Postavljeno 21-07-2022 01:49:29

oral priligy 90mg buy diltiazem 180mg sale purchase allopurinol generic

Odgovori ⇾

Tlcwwb Postavljeno 20-07-2022 02:30:38

cheap essay online cheap clarinex order clarinex 5mg generic

Odgovori ⇾

Qiocbp Postavljeno 19-07-2022 10:18:51

buy prilosec 10mg pill medrol australia methylprednisolone 16mg otc

Odgovori ⇾

Syilpi Postavljeno 18-07-2022 17:01:44

buy baricitinib 2mg sale - lisinopril 10mg sale lisinopril 5mg over the counter

Odgovori ⇾

Osoroq Postavljeno 16-07-2022 02:30:48

hydroxychloroquine 200mg pill - buy cenforce 100mg cenforce pills

Odgovori ⇾

Nyezfc Postavljeno 16-07-2022 00:25:06

plaquenil drug - cialis 10mg usa cenforce generic

Odgovori ⇾

Dmmesb Postavljeno 14-07-2022 04:03:23

order neurontin pills - lasix tablet ivermectin tablets for humans

Odgovori ⇾

Ywwraa Postavljeno 12-07-2022 13:21:55

order generic deltasone 40mg - prednisolone 40mg drug buy prednisolone 40mg generic

Odgovori ⇾

Tncdrh Postavljeno 11-07-2022 02:30:42

where to buy ed pills online - sildenafil 100mg ohne rezept viagra 200mg kaufen für männer

Odgovori ⇾

Rsjvkz Postavljeno 09-07-2022 18:44:15

order sildenafil pills - fildena 50mg brand sildenafil 150mg pill

Odgovori ⇾

Tdmhkz Postavljeno 08-07-2022 14:17:00

flagyl 200mg drug - order cephalexin for sale order cephalexin 125mg online cheap

Odgovori ⇾

Bkcubm Postavljeno 07-07-2022 05:34:44

buy finasteride 1mg generic - fluconazole 200mg sale order ciprofloxacin

Odgovori ⇾

Agwuoy Postavljeno 04-07-2022 05:21:43

ondansetron generic - buy zofran 8mg sale order valacyclovir 1000mg online

Odgovori ⇾

Icbcfm Postavljeno 03-07-2022 01:41:03

over the counter cialis - buy celebrex buy tamsulosin 0.2mg pills

Odgovori ⇾

Yzsvoo Postavljeno 01-07-2022 11:53:01

buy levofloxacin 500mg pills - levofloxacin for sale online cialis 40mg usa

Odgovori ⇾

Fjqjrp Postavljeno 29-06-2022 07:52:30

cozaar drug - buy esomeprazole 20mg pill promethazine 25mg brand

Odgovori ⇾

Basfti Postavljeno 27-06-2022 15:09:51

purchase plavix pill - warfarin order metoclopramide 10mg brand

Odgovori ⇾

Czljnw Postavljeno 25-06-2022 21:24:15

cyclobenzaprine us - gloperba us inderal over the counter

Odgovori ⇾

Jvjvyf Postavljeno 24-06-2022 04:49:53

isotretinoin 10mg drug - azithromycin 250mg canada tetracycline for sale online

Odgovori ⇾

Grgmrk Postavljeno 22-06-2022 09:19:37

buy modafinil 200mg pills - order deltasone 10mg buy generic budesonide

Odgovori ⇾

Xnrevy Postavljeno 20-06-2022 21:37:51

purchase sildenafil without prescription - viagra pills cialis 5mg sale

Odgovori ⇾

Zxtnsz Postavljeno 19-06-2022 12:28:24

order cenforce 100mg generic - stromectol usa motilium price

Odgovori ⇾

Eqgemu Postavljeno 18-06-2022 07:26:52

buy furosemide 40mg generic - cost furosemide 40mg doxycycline 200mg usa

Odgovori ⇾

Xvsazq Postavljeno 17-06-2022 07:56:30

diltiazem 180mg oral - order prednisolone 20mg generic neurontin 600mg brand

Odgovori ⇾

Fpjdwr Postavljeno 16-06-2022 07:25:56

prednisone 10mg over the counter - amoxicillin oral amoxicillin for sale

Odgovori ⇾

Ewlobt Postavljeno 14-06-2022 12:01:16

cialis for daily use - buy tadalafil for sale generic viagra

Odgovori ⇾

Pohbkg Postavljeno 13-06-2022 00:45:03

order synthroid 150mcg pill - desloratadine 5mg pill buy hydroxychloroquine pills

Odgovori ⇾

Rnjvkw Postavljeno 11-06-2022 12:34:54

order ventolin 4mg generic - ventolin inhalator cheap dapoxetine tablet

Odgovori ⇾

Bkzszz Postavljeno 09-06-2022 21:30:13

vardenafil brand - lyrica 75mg usa clomiphene 100mg cost

Odgovori ⇾

Kyfjla Postavljeno 08-06-2022 09:52:44

cheap lisinopril - brand lopressor 100mg atenolol 100mg drug

Odgovori ⇾

Yyblfh Postavljeno 06-06-2022 20:46:04

buy glucophage 500mg generic - order metformin pill buy norvasc 10mg for sale

Odgovori ⇾

Zfavus Postavljeno 05-06-2022 07:08:33

plaquenil 400mg ca - buy hydroxychloroquine generic baricitinib 4mg brand

Odgovori ⇾

Tvqbtw Postavljeno 03-06-2022 16:05:05

buy lasix 40mg without prescription - doxycycline 200mg sale buy stromectol 6mg

Odgovori ⇾

Mdlsca Postavljeno 02-06-2022 00:16:20

cheap prednisolone 20mg - buy sildenafil 50mg online order viagra 50mg generic

Odgovori ⇾

Yexbdh Postavljeno 31-05-2022 10:56:07

cheap amoxicillin tablets - order azithromycin online cheap viagra 100mg for sale

Odgovori ⇾

Dwzghh Postavljeno 30-05-2022 01:54:00

order prednisone 5mg pills - purchase deltasone generic generic accutane 40mg

Odgovori ⇾

Xtuyke Postavljeno 28-05-2022 16:59:47

cialis online - order modafinil 200mg pills modafinil 100mg pills

Odgovori ⇾

Aplfdd Postavljeno 26-05-2022 20:29:58

doxycycline buy online - doxycycline 200mg pill buy tadalafil 20mg online cheap

Odgovori ⇾

Tpchas Postavljeno 25-05-2022 07:34:25

ivermectin 6mg without a doctor prescription - ivermectin 12mg pills brand levitra 20mg

Odgovori ⇾

Uesuia Postavljeno 23-05-2022 22:06:48

cheap amoxil 500mg - vardenafil 20mg over the counter order levitra generic

Odgovori ⇾

Srhbwq Postavljeno 21-05-2022 20:49:24

ampicillin price - acillin tablet buy tadalafil 5mg without prescription

Odgovori ⇾

Xxzrsw Postavljeno 20-05-2022 09:59:04

order ceftin 250mg sale - cefuroxime drug order cialis 40mg online cheap

Odgovori ⇾

Pfpjie Postavljeno 18-05-2022 22:37:13

order rhinocort - buy cialis 10mg generic buy antabuse 500mg online cheap

Odgovori ⇾

Widwjr Postavljeno 17-05-2022 10:04:45

sildenafil uk - order sildenafil online cheap generic ivermectin

Odgovori ⇾

Merbiz Postavljeno 15-05-2022 09:04:00

order cephalexin generic - buy generic cleocin 150mg erythromycin for sale

Odgovori ⇾

Iibeau Postavljeno 13-05-2022 02:17:23

bactrim 480mg without prescription - purchase bactrim pill sildenafil for women

Odgovori ⇾

Enncuv Postavljeno 10-05-2022 16:00:30

buy augmentin 375mg sale - tadalafil tablets brand cialis 20mg

Odgovori ⇾

Zoxxxx Postavljeno 08-05-2022 03:02:54

order prednisolone 10mg online - order prednisolone 10mg cialis overnight delivery

Odgovori ⇾

Xdcvmc Postavljeno 02-05-2022 23:03:05

cheap viagra 150mg - sildenafil tablet sildenafil 50mg price

Odgovori ⇾

Ostavite komentar

• Redakcija zadržava puno pravo izbora komentara koji će biti objavljeni. • Komentari koji sadrže psovke, uvrede, prijetnje i govor mržnje na nacionalnoj, vjerskoj, rasnoj osnovi, kao i netolerancija svake vrste neće biti objavljeni. • Prilikom pisanje komentara vodite računa o pravopisnim i gramatičkim pravilima. • Nije dozvoljeno pisanje komentara isključivo velikim slovima niti promovisanje drugih sajtova putem linkova. • Komentari u kojima nam skrećete na slovne, tehničke i druge propuste u tekstovima, neće biti objavljeni, ali ih možete uputiti redakciji na kontakt stranici portala. • Komentare i sugestije u vezi sa uređivačkom politikom ne objavljujemo, kao i komentare koji sadrže optužbe protiv drugih osoba. • Objavljeni komentari predstavljaju privatno mišljenje autora komentara, i nisu stavovi redakcije portala. • Nijesu dozvoljeni komentari koji vrijedjaju dostojanstvo Crne Gore,nacionalnu ,rodnu i vjersku ravnopravnost ili podstice mrznja prema LGBT poulaciji.