Društvo

Nezavisnost kao povratak dostojanstva Crne Gore

Maj 18, 2026 0 Komentara

(15 riječi)

Dvije decenije protivnici crnogorske nezavisnosti ponavljaju istu mantru — da je Crna Gora „privatna država“. Ponavljaju je uporno, kao političku poštapalicu, nadajući se da će vremenom zamijeniti činjenice. A činjenice govore drugačije.

Još tokom druge polovine devedesetih, Crna Gora je počela da stvara uslove za sopstveni put razvoja. U vremenu kada je region tonuo u ratove, izolaciju i ekonomsku katastrofu, Crna Gora je pokušavala da izađe iz začaranog kruga zavisnosti i kompleksa da bez drugih ne može opstati. Decenijama je, još iz vremena SFRJ, slušala priču da je „nerazvijena“, da opstaje zahvaljujući fondovima i pomoći drugih. Upravo zato je odluka da ekonomski i politički preuzme odgovornost za sebe bila čin državne zrelosti.

Uvođenje njemačke marke, a potom eura, nije bio hir niti politički marketing. To je bio pokušaj da se građani zaštite od pogubne inflacije koja je dolazila iz beogradske monetarne politike i štamparije novca na Topčideru. Dok su milioni ljudi preko noći ostajali bez vrijednosti svojih plata i ušteđevina, Crna Gora je pokušavala da sačuva elementarno ekonomsko dostojanstvo svojih građana.

Nezavisnost 2006. godine nije bila izraz mržnje prema bilo kome, već potreba da Crna Gora sama odlučuje o sebi. Tom odlukom država je povratila političko i istorijsko dostojanstvo koje je često bilo potiskivano u velikim državnim projektima u kojima je crnogorski glas bio važan samo dok služi tuđim interesima.

Nakon obnove nezavisnosti, Crna Gora je otvorila vrata članstvu u NATO-u, učvrstila međunarodni subjektivitet i krenula putem evropskih integracija. Taj put nije bio ni lak ni savršen, ali je bio civilizacijski jasan — okretanje demokratskim standardima, institucijama i evropskim vrijednostima.

I upravo što je Crna Gora bila bliža Evropi, iz anticrnogorskih centara sve češće su dolazile priče o „privatnoj državi“, uvijek sa istim podtekstom: da Crna Gora ne može sama i da joj treba tutor. Međutim, postavlja se jednostavno pitanje — kakav je bio taj „tutor“?

Da li je to bio primjer demokratskog društva? Ili prostor u kojem su institucije godinama slabile pred kultom vođe? Društvo u kojem se vlast poistovjećuje sa državom, gdje mediji i institucije često funkcionišu po principu lojalnosti jednom centru moći? Koliko je taj model bio oslobođen kleronacionalizma, političke homogenizacije i pritiska na drugačije mišljenje?

Zato danas, uprkos svim problemima koje Crna Gora ima — korupciji, partijskom zapošljavanju, slabim institucijama i političkim podjelama — ostaje jedna ključna činjenica: o svojoj sudbini odlučuje sama. Greške su njene, ali su i odluke njene. A pravo da sami uređujete svoju kuću jeste suština slobode i dostojanstva jednog naroda.

Crna Gora je imala istorijsku sreću što se ponovo nije utopila u projekat „srpskog sveta“, jer bi u takvom odnosu ponovo izgubila ono što je najteže vratiti — politički subjektivitet, građanski karakter i pravo da govori svojim glasom.

Nezavisnost nije riješila sve probleme. Ali je vratila ono bez čega nijedan narod ne može trajati — osjećaj da pripada sebi.

(R.K.)