Na zajedničkoj sjednici Odbora udruženja malih i srednjih preduzeća i preduzetnika i Odbora udruženja metalurgije i metaloprerađivačke industrije, održanoj 12. juna, predstavljeni su programi podrške privredi za 2026. godinu Ministarstva ekonomskog razvoja, program Univerziteta Crne Gore „Stipendije najboljima. Posao kod najboljih“, te Inicijativa za formiranje Grupacije računovodstvenih firmi.

Sjednicu su vodili predsjednici Odbora udruženja malih i srednjih preduzeća i preduzetnika i Odbora udruženja metalurgije i metaloprerađivačke industrije, Aleksandar Minić i Slobodan Stanić, a u radu su učestvovali potpredsjednik Privredne komore Dragan Kujović i sekretari navedenih odbora, Vesko Dragićević i Marija Milačić.

Na početku sjednice jednoglasno je usvojena Inicijativa za formiranje Grupacije računovodstvenih firmi u okviru Odbora udruženja malih i srednjih preduzeća i preduzetnika Privredne komore Crne Gore. Cilj formiranja ove grupacije je zajedničko djelovanje računovodstvenih firmi u oblastima od značaja za ovu profesiju, uključujući unapređenje profesionalnih standarda, razmjenu iskustava i informacija, praćenje i davanje inicijativa u vezi sa propisima iz oblasti računovodstva i poreskog sistema, kao i organizovanje stručnih edukacija i drugih aktivnosti od zajedničkog interesa.

Mr Anđela Gajević, generalna direktorica Direktorata za unapređenje konkurentnosti privrede u Ministarstvu ekonomskog razvoja, istakla je da je ovogodišnji program u potpunosti usklađen sa ekonomskom razvojnom politikom Vlade, uz poseban fokus na jačanje konkurentnosti, diverzifikaciju privrede i povećanje njene otpornosti.

Ona je ukazala da eksterna evaluacija Programa za 2025. godinu jasno pokazuje proširenje sektorskog obuhvata proizvodnog sektora, posebno kroz uključivanje metaloprerađivačke industrije, koja ima značajan razvojni potencijal i prostor za dalji rast i unapređenje, kao i za stvaranje dodatne vrijednosti u domaćoj ekonomiji. Kako je navela, cilj programa je smanjenje uvozne zavisnosti, povećanje učešća domaće proizvodnje i modernizacija tehnoloških procesa kroz ulaganja u savremenu opremu, sve u cilju jačanja konkurentnosti privrede.

Saopštila je da je za realizaciju programa u 2026. godini opredijeljeno oko 3,5 miliona eura, od čega je 2,9 miliona namijenjeno unapređenju proizvodnih kapaciteta, dok je 600.000 eura usmjereno na razvoj ženskog preduzetništva. Navela je da je poseban fokus i na regionalni razvoj, kroz dodatnu podršku preduzećima iz manje razvijenih opština, kao i na nastavak digitalizacije procesa i smanjenje administrativnih procedura za privrednike.

Ivana Zečević, načelnica Direkcije za MSP u Ministarstvu ekonomskog razvoja, istakla je da su novine u ovogodišnjem programu za unapređenje konkurentnosti rezultat zahtjeva privrede i sprovedenih anketa među preduzećima. Kako je navela, posebno je izražen interes za jačanje metaloprerađivačke industrije, koja je u prethodnom periodu pokazala značajan potencijal za rast i stvaranje dodatne vrijednosti.

Dodala je da se sredstva neće dodjeljivati po principu „ko prvi aplicira“, već isključivo kroz zatvoreni javni poziv, uz jasno definisane kriterijume za evaluaciju, koji su, uz određene korekcije, unaprijeđeni u odnosu na prethodnu godinu.

Kriterijum koji se odnosio na izvozne rezultate ove godine uklonjen je na zahtjev manjih privrednika, kako bi se omogućilo da i manja preduzeća sa potencijalom rasta budu ravnopravno uključena u proces podrške, istakla je Zečević.

Takođe, posebno je naglasila da su intenziteti podrške zadržani, ali i da je uvedena važna novina koja se odnosi na produženje roka za isporuku opreme. Na ovaj način preduzećima je omogućeno da, zbog izazova nabavke sa udaljenih tržišta, opremu mogu isporučiti najkasnije do marta naredne godine, uz obavezno dostavljanje bankarske garancije. Kako je zaključila, program je u velikoj mjeri prilagođen sugestijama privrede, sa ciljem da procedure budu jednostavnije i efikasnije.

Marina Šaković, samostalna savjetnica u Ministarstvu ekonomskog razvoja, navela je da je cilj programa za žensko preduzetništvo povećanje broja preduzeća u vlasništvu žena, uz pružanje dodatne podrške njihovom razvoju. Kako je navela, uočava se pozitivan trend rasta ženskog preduzetništva, a namjera programa je da se taj trend dodatno ojača i ženama preduzetnicama pruži podsticaj za samostalni rast i razvoj.

Ona je pojasnila da se opseg bespovratnih sredstava kreće od 5.000 do 30.000 eura, dok je nefinansijska podrška integrisana kroz mentorski program koji je ranije bio odvojen, ali je sada uspješno uključen u samu programsku liniju. Kako je istakla, ovaj pristup se pokazao veoma uspješnim, jer su korisnici ranije imali određene nedoumice u vezi sa načinom realizacije mentorstva.

Mentorska podrška podrazumijeva oko 25 sati rada sa mentorom koji je stalno dostupan, uz mogućnost fleksibilnog dogovora o dinamici rada, a cjelokupan proces završava se do 15. novembra.

Šaković je dodala da se finansijska podrška odnosi na adaptaciju prostora i nabavku nove opreme koja je u funkciji obavljanja djelatnosti, uključujući audio, informatičku i video opremu, u skladu sa šiframa djelatnosti za koje je nabavka dozvoljena.

Članovi odbora pozdravili su opredjeljenje da se među prioritete podrške uključi i metaloprerađivačka industrija kao sektor sa značajnim potencijalom za rast produktivnosti, supstituciju uvoza i snažnije uključivanje domaćih preduzeća u regionalne lance vrijednosti. Istakli su da će dodatna ulaganja u proizvodne kapacitete doprinijeti jačanju konkurentnosti domaće privrede i stvaranju novih razvojnih mogućnosti za preduzeća, te da je važno nastaviti sa njihovim daljim unapređenjem u skladu sa potrebama privrede.

Dr Marina Banović, savjetnica rektora za finansijska i ekonomska pitanja na Univerzitetu Crne Gore, predstavila je program „Stipendije najboljima. Posao kod najboljih“, koji se uspješno realizuje drugu godinu zaredom sa ciljem povezivanja privrede i akademske zajednice.

Program omogućava kompanijama i institucijama da stipendiraju najbolje studente iz oblasti od značaja za njihovo poslovanje, uz obaveznu stručnu praksu kod poslodavca tokom studija. Istakla je da stipendije iznose 300 eura mjesečno tokom deset mjeseci akademske godine, dok selekcija kandidata obuhvata akademski uspjeh, inovativnost, učešće u međunarodnim programima i naučno-istraživački rad.

Posebno je naglasila da program doprinosi stvaranju kvalitetnog domaćeg kadra i predstavlja jedan od odgovora na izazov odliva mladih i visokoobrazovanih ljudi iz Crne Gore.

Učesnici sjednice upoznati su sa rezultatima programa za školsku 2025/2026. godinu, u okviru kojeg je 26 kompanija i institucija obezbijedilo 82 stipendije, dok je Univerzitet Crne Gore dodatno finansirao 21 stipendiju za deficitarne profesije. Privrednici su pozvani da se uključe u naredni ciklus programa i na taj način doprinesu razvoju stručnog kadra koji će odgovoriti potrebama savremenog tržišta rada.

Zaključeno je da je neophodno nastaviti jačanje saradnje između institucija, privrede i akademske zajednice, uz dalju podršku proizvodnim sektorima koji doprinose dugoročnom ekonomskom razvoju Crne Gore.