Crnogorski forum: Odgovar potpredsjedniku Vlade Crne Gore Aleksi Bečiću
(15 riječi)
Crnogorski forum odgovara potpredsjedniku Vlada Crne Gore Aleksi Beciu
Predlog potpredsjednika Vlade Alekse Bečića da se Dan Vojske Crne Gore sa 7. oktobra (Bitka na Tuđemilu 1042.) preseli na 28. jul (Bitka na Vučjem dolu 1876.) jasno pokazuje da se time pokušava mijenjati crnogorski identitet, državni kontinuitet i vrši revizionizam crnogorske istorije. U nastavku slijedi cjelovita analiza ove inicijative i njenog mjesta u istorijskoj tradiciji crnogorskog naroda, sa posebnim akcentom na neprikosnovenu ulogu i žrtvu Crnogoraca kroz vjekove.
Kada se analizira zvanični stav predlagača, potpredsjednik Vlade Aleksa Bečić, uz saglasnost ministra odbrane i načelnika Generalštaba, navodi da je Bitka na Vučjem dolu 1876. godine, uz Bitku na Fundini, bila presudna vojna pobjeda koja je direktno dovela do Berlinskog kongresa 1878. godine i formalnog međunarodnog priznanja Crne Gore od strane velikih sila. Prema tom tumačenju, Vučji do predstavlja prelomni trenutak moderne crnogorske državnosti, dok bi se ostale velike pobjede, poput Tuđemila, Krusa, Martinića, Grahovca i Mojkovca, obilježavale kao dani pojedinačnih rodova i podsistema unutar Crnogorske vojske. Sa druge strane, kritičari i suverenistički krugovi ovaj predlog vide kao dio šireg političkog djelovanja u vladajućoj koaliciji, đe se uz nasilni pokušaj nametanja trobojke kao narodne zastave jasno radi o promjeni crnogorskog identiteta, pa se tako sa dva poteza u vladajućoj koaliciji vrši revizionizam crnogorske istorije, potiskuje dukljanski period i brišu istorijski temelji države.
Ključna tačka sporenja jeste pitanje međunarodnog priznanja Crne Gore i njeno poređenje sa statusom Srbije na Berlinskom kongresu 1878. godine. U svojoj izjavi, Bečić navodi da je Vučji do trasirao put ka 1878. godini i međunarodnom priznanju. Sa stanovišta istorijske nauke i međunarodnog prava, ovo tumačenje izjednačava pravni položaj Crne Gore i Srbije, što istorijski nije tačno. Srbija je do Berlinskog kongresa bila vazalna kneževina u sastavu Osmanskog carstva, te joj je nezavisnost u Berlinu dodijeljena po prvi put i pod određenim uslovima, što jasno propisuje Član 34 Berlinskog ugovora. Sa druge strane, Crna Gora nikada nije bila turska vazalna zemlja. Kroz vjekovnu borbu i izvojevane pobjede, Crna Gora je funkcionisala kao suverena država. To potvrđuje i Član 26 Berlinskog ugovora, u kojem stoji da nezavisnost Crne Gore priznaje Porta i one sile koje je još nijesu bile priznale, što dokazuje da su Rusija, Francuska, Austrougarska i druge sile Crnu Goru već ranije smatrale nezavisnom. Svođenje istorije na 1878. godinu zanemaruje vjekove faktičkog i de jure suvereniteta Crne Gore.
Izbor datuma takođe nosi duboku simboličku poruku. U istorijskoj i vojnoj tradiciji pravi se oštra razlika između egzistencijalnih bitaka za opstanak i samostalnost i bitaka za teritorijalno proširenje. Bitka na Tuđemilu iz 1042. godine označava trenutak kada je dukljanski knez Stefan Vojislav do nogu potukao brojčano nadmoćnu vizantijsku carsku vojsku i njene vazalne odrede iz Raške, Bosne i Zahumlja (kako svjedoči i Ljetopis popa Dukljanina), čime je odbranio samostalnost i postavio temelje prve državnosti na ovom tlu, što je kasnije krunisano kraljevskom krunom 1077. godine. Prebacivanjem državnog praznika sa 1042. na 1876. godinu, državna tradicija se skraćuje za više od osam vjekova, čime se iz centralnog fokusa briše cjelokupan dukljanski, zetski i crnogorski Petrovićevski period. Najava da će se ostale velike bitke obilježavati samo kao dani pojedinih rodova unutar Crnogorske vojske dodatno marginalizuje događaje od presudnog državnog značaja, jer Dan Vojske jedne države po pravilu simbolizuje krovni datum njenog nastanka i odbrane opstanka, a ne administrativnu kategoriju raspoređenu po vojnim podsistemima.
Neprekinuti lanac crnogorske slobodarske borbe traje vjekovima i svaka od ovih epoha svjedoči o državno-pravnom kontinuitetu. Početkom 17. vijeka, pod vođstvom mitropolita Ruvima II Boljevića, Crnogorci su u bitkama u Lješkopolju (1604) protiv skadarskog sandžak-bega Ali-bega Memibegovića i na Kosovu lugu (1613) protiv novog skadarskog sandžak-bega Arslan-paše započeli organizovani svenarodni otpor i nanijeli katastrofalne poraze osmanskim kaznenim ekspedicijama. Taj niz nastavljen je pod vladikom Danilom i vojvodom Vukom Mićunovićem na Carevom lazu (1712), kada su uspješno odbili veliki pohod bosanskog vezira Ahmet-paše Šehsuvarovića, zatim na Trnjinama (1716) protiv Numan-paše Ćuprilića, te u odbrani Stare Crne Gore na Čevu (1756). Krajem 18. vijeka, pod vođstvom svetog Petra Cetinjskog, u pobjedama na Martinićima i Krusima (1796) slomljena je moć skadarskog vezira Mahmut-paše Bušatlije i učvršćena faktička nezavisnost Crne Gore.
Svoj ozbiljan međunarodni vojni i politički kapacitet Crnogorci su dokazali i u periodu od 1806. do 1814. godine, kada su se pod vođstvom vladike Petra I Petrovića Njegoša ravnopravno suprotstavili najmoćnijoj vojnoj sili Evrope, Napoleonovoj carskoj Francuskoj, nanijevši joj teške poraze u borbama za Boku Kotorsku, Konavle, Cavtat i Dubrovnik, uz svečano ujedinjenje Crne Gore i Boke 1813. godine. Slavni niz nastavljen je trijumfom velikog vojvode Mirka Petrovića nad Husein-pašom na Grahovcu (1858), kao i briljantnim pobjedama u Veljem ratu nad Muhtar-pašom i Osman-pašom na Vučjem dolu, odnosno vojvode Marka Miljanova na Fundini (1876).
Ni nakon Berlinskog kongresa borbe nijesu prestajale, od okršaja sa snagama Ali-paše Gusinjskog na Novšiću i Murinu, preko boja na Možuri pred dolazak Derviš-paše (1879–1880), preko pobjeda na Dečiću, Šipčaniku, Bardanjolu, Tarabošu i oslobođenja Skadra u Balkanskim ratovima pod komandom serdara Janka Vukotića, pa sve do herojske Mojkovačke bitke (1916), kojom je zaustavljena austrougarska ofanziva i spasena saveznička vojska.
Kada se govori o istorijskom subjektu koji je vodio ove viševjekovne borbe, od suštinskog je značaja istaći da su se u svim ovim slavnim podvizima borili isključivo Crnogorci. Iako su postojale unutrašnje plemenske podjele i regionalni nazivi, u spoljnim i državnim odnosima pred svim silama i carstvima, narod na ovim prostorima jedinstveno je nastupao i bio prepoznat isključivo pod svojim izvornim i nacionalnim imenom. Samim tim, izvorni i jedini istorijski naziv oružanih snaga oduvijek je bio Crnogorska vojska, koja je svoje moderno pravno utemeljenje, vojne činove i oznake dobila još kroz Zakonik knjaza Danila 1855. godine (a kasnije i zakonima iz 1871. i 1910. godine), naglašavajući državni suverenitet i slobodarsku tradiciju u kojoj su rame uz rame stajali i ginuli svi pripadnici koji su živjeli za slobodu Crne Gore. Ovaj istorijski aspekt dodatno naglašava autentičnost i samostalnost ratničkog uspjeha koji je ostvarivala isključivo Crnogorska vojska pod vođstvom svojih gospodara i serdara.
Umjesto da se ponosimo i dičimo time što imamo neprekinut kontinuitet od Duklje do danas, ovakvim predlozima se želi sve svesti na jedan uži period i minimizirati izuzetno značajni datumi naše istorije. Mi već u svom kalendaru imamo 13. jul, datum međunarodnog priznanja na Berlinskom kongresu 1878. godine koji proslavljamo kao Dan državnosti, kao i slavni 13. julski ustanak crnogorskog naroda protiv fašizma 1941. godine, čime je Berlinski kongres i istorijsko priznanje već u potpunosti obuhvaćeno i adekvatno obilježeno. Zbog toga je suvišno i bespotrebno da se ponovo kroz Dan Vojske vraćamo na 1878. godinu i vezujemo za isto pravno polazište kao i Srbija, svodeći državni identitet na svega dvije godine razmaka od Berlinskog kongresa. Bitka na Vučjem dolu i Fundini su svakako naše veličanstvene i slavne bitke koje treba poštovati i slaviti, ali one po svom karakteru ne mogu i ne smiju zamijeniti duboki i milenijumski kontinuitet koji nam donosi veličanstvena Tuđemilska bitka iz 1042. godine. Ukoliko se već pokreće inicijativa da se i terminološki ispravi naziv institucije i zvanično promijeni u naziv Crnogorska vojska, kako se istorijski istinski i zvala, to bi bio korak u pravcu istorijskog utemeljenja, ali nikako mijenjanje datuma Tuđemilske bitke koja ostaje vječni temelj crnogorske državnosti i vojne slobode.
Zaključno, sa stanovišta istorijske nauke, inicijativa potpredsjednika Vlade Alekse Bečića o pomjeranju Dana Vojske Crne Gore na 28. jul, uz paralelni pokušaj da se kroz izmjene Zakona o državnim simbolima i Danu državnosti na silu uvede trobojka kao nekakva „narodna zastava“ koja bi se vijorila na institucijama, jasno potvrđuje namjeru da se izazove duboka polarizacija i naruši unutrašnji mir. Cilj ovakvih iznuđenih identitetskih tenzija i namjernih provokacija, koje neodoljivo podsjećaju na ranija politička podmetanja i diverzije poput slučaja sa Rezolucijom o Jasenovcu, jeste upravo izazivanje društvenih nemira i protesta kako bi se svjesno usporio ili zaustavio evropski put Crne Gore u trenutku kada se nalazimo u završnici i pred samim potpisivanjem Ugovora o pristupanju Evropskoj uniji.
Upravo zato, Crnogorski forum poziva parlamentarnu opoziciju da reaguje hitno, snažno i jedinstveno, te da zahtijeva da se oba ova pitanja, i promjena datuma Dana vojske i izmjene Zakona o državnim simbolima, obavezno upute na ocjenu i provjeru međunarodnim institucijama, Evropskoj komisiji, Savjetu Evrope, Venecijanskoj komisiji i GREKO-u. Slanje ovih akata na međunarodnu verifikaciju uoči ulaska u završnu fazu integracija jedini je ispravan mehanizam da se spriječi identitetski inženjering, razotkriju skrivene političke namjere predlagača i spriječi isprovocirano nezadovoljstvo i protest građana, što bi od strane vladajuće većine moglo biti iskorišćeno kao izgovor za blokadu i zaustavljanje ulaska Crne Gore u Evropsku uniju, čime bi se na civilizovan način, uz poštovanje najviših evropskih standarda vladavine prava i stabilnosti, zaštitili temelji države i umirile tenzije u društvu.
Crnogorski forum
13. 11. 2026. godine
0 Komentara