Situacija je zaista interesantna: poslije dva (neuspješna) pokušaja da, bez pregovora i zalaženja u (za njega, očigledno) nepotrebne detalje povodom opozicione platforme za uspostavljanje političkog dijaloga, ambasador Johann Sattler, šef Delegacije EU u Podgorici, odlučio je da se obrati crnogorskoj javnosti direktno, snimljenom porukom, u kojoj potencira potrebu da Skupština Crne Gore, i prije ljetnje pauze, po svaku cijenu, usvoji ustavne promjene i set izmjena zakona, uključujući one izborne.

Posmatrano sa strane, sve to izgleda kao uobičajena, gotovo rutinska aktivnost nekoga ko predstavlja EU i njene institucije u našoj zemlji.

Pretpostavljamo da bi Ambasador mogao da (pokuša da) odbaci primjedbe kako se njegova posljednja javna intervencija sasvim uklapa u polje djelovanja šefa Delegacije EU - njegov glavni zadatak je predstavljanje stavova EU, praćenje sprovođenja reformi, podrška procesu pridruživanja i koordinacija diplomatskih aktivnosti sa zemljama članicama Unije.

Drugačijoj vrsti intervencije, uključujući odnose aktuelne vlasti i opozicije, kao i političke procese unutar vladajuće koalicije - tu ne bi smjelo/trebalo da ima mjesta. Političkim preferencijama i ličnim vezama - još manje.

Ali toga ima, nažalost. U tome je ambasador Satler najbliži jednom od svojih prethodnika u zgradi na obali Ribnice - slovenačkom diplomati Mitji Drobniču, kojeg smo zapamtili po mnogim (politički i diplomatski) deplasiranim izjavama i potezima.

Intrigantno je, takođe, bar na prvi pogled, upadljiva sličnost onoga što govori (i radi) g. Satler, s jedne, i četnički vojvoda Mandić na čelu Skupštine, sa druge strane.

Na drugi pogled su stvari, zapravo, logične: evropski diplomata je, na dva pomenuta sastanka predstavnika vlasti i opozicije zastupao tezu da dogovor može da se postigne odmah, bez problema i „nepotrebnih“ pregovora. Opozicija samo treba da unaprijed prihvati ustavne i zakonske izmjene, pa će se onda „vidjeti“ u vezi njihovih zahtjeva. To su zdušno prihvatili, to jest potvrdili i dva glavna vladajuća sagovornika - sračunati Andrija Mandić i površni Milojko Spajić, kojeg kompleksne političke situacije neobično zamaraju…

Tako je ambasador Satler ponovo pozvao crnogorske političare da uspostave „političko jedinstvo“, ne pominjući, pri tome, do sada najozbiljniju, upravo cjelovitu političku platformu ujedinjene proevropske opozicije - koja je i predložena upravo radi uspostavljanja neophodnog temelja za zajedničko djelovanje i finalizovanje evropske agende.

Ne treba zaboraviti: platfoma DPS, ES i HGI je u svemu komplementarna posljednjem Izvještaju EK, do slova! Tako otpada teza, koja, direktno i posredno, predstavlja zajednički imenitelj narativa koji promovišu vladajuće stranke, a aktivno podržava g. Satler: opozicione stranke tobože opstruiraju evropsku agendu, dok evropski Mandić i ostali dokazani evropejci u Vladi misle samo o Evropi. Nesumnjivo!

Ignorisanje destruktivnih politika, kojima obiluje zvanična Podgorica, ne može trajati dovijeka. Cilj Mandića, na koji Spajić, volens-nolens, pristaje je prost i jasan: srpska Crna Gora, pa makar (ne) bila u EU. Ko to ne vidi, intenzivno žmuri pred crnogorskom zbiljom.

Crna Gora je zaista pred vratima EU ukoliko njena evropska agenda bude cjeloviti proces, koji će obuhvatiti neophodne reforme i promjene - baš one koje apostrofira Izvještaj EK, to jest - Platforma crnogorske opozicije.

Ambasador Satler, tako, ne čuje i ne vidi kada je u pitanju - među brojnim neveselim primjerima - katastrofalna situacija u RTCG i u uništenoj TV Podgorica, ali, zato, ne žali ni vremena, ni energije, u pokušaju da utiče na političke tokove u Glavnom gradu (pokušaj sprečavanja izbora Srđana Perića), ili da kumuje formiranju nove partije - koja je trebalo (ili, još uvijek, treba) da zamijeni potrošenog Abazovića i njegovu Uru.

Loše je ako ambasador Satler misli da se to ne vidi, ili ne zna, a još gore ako živi u uvjerenju da sve to pomaže crnogorskoj evropskoj agendi. Još je gore ako to previđaju Brisel i naši evropski partneri. (Što, sigurni smo, nije slučaj.)

Za Crnu Goru je najvažnije da se ostvari političko i akciono jedinstvo u vezi EU integracija. Slična situacija je rješavana, prije desetak godina, Vladom izbornog povjernja. Tadašnja opozicija je dobila mnogo veće „koncesije“ od onih koje danas zahtijevaju i očekuju u opoziciji. Što je tačno problem da se ne usvoje zahtjevi opozicije?

Ako se evropska agenda promoviše kroz favorizovanje političkih interesa i potreba aktuelnih vladajućih struktura, onda se ambasador Satler suočava sa opasnošću da njegov mandat bude opterećen istim sumnjama i kontroverzama kao i njegovo službovanje u Bosni i Hercegovini, ili, prethodno, na funkciji austrijskog ambasadora u Tirani.

Pozivati g. Johana Satlera da podrži opozicionu platformu je, za sada, očigledno uzaludno. Ali, ni to neće dovijeka.

Crnogorska evropska opozicija je, srećom, zauzela čvrsti i dosljedni stav.

Da bi ostvarili svoj program, opozicionari treba da razgovaraju sa evropskim partnerima: interpretacija da su kočničari evropskih integracija je bila predugo prisutna da bi bila odagnana jednim diplomatskim putovanjem.

Miodrag Vlahović