DEKLARACIJA O OTPRIZNANJU KOSOVA U ZETI
Nik Gašaj
U Skupštini opštini Zeta ( 12. maja 2026. god.), usvojena je Deklaracija o otpriznavanju države Kosova na teritoriji opštine Zeta. Deklaraciju su je izglasali odbornici koalicije „za budućnost Zete“koju predvodi Demokratska narodna partija(DNP) Milana Kneževića. Međutim, ovakve dekleracije nejmaju pravno dejstvo niti su pravno obavezajuće na državnom nivou. Može se pretpostaviti da takve inicijative i deklaracije imaju za cilj da šire političku propagandu u pridobijanju jeftinih političkih poena kod biračkog tijela u predstojeće parlamentarne i lokalne izbore iduće godine u Crnoj Gori. Naravno, sve to liči na politički cirkus.
Dobrica Ćosić, književnik, član SANU, bivši predsjednik SRJ, „otac srpske nacije“ je u svom intervju za „Nedeljnik‘‘ poručio „da je Kosovo izgubljeno i da Srbija više na Kosovu ne smije da izgubi ni atom snage. Međutim, nije dobro kada pojedini srpski političari se odriču „oca“ srpske nacije, Dobrice Ćosića, poput lidera Demokratske narodne partije (DNP), Milana Kneževića, jer je protiv njegove poruke, odnosno“amaneta“ pokrenuo inicijativu o otpriznanju Kosova.
U vezi Kosova, treba navesti i riječi bivšeg predsjednika Srpske akademije nauka i ujmjetnosti Vladimira Kostića, koji je istakao: „Neko ovom narodu mora da kaže da Kosovo više nije de fakto niti de jure u našim rukama. Treba dostojanstveno napustiti Kosovo... Ali se u Srbiji odigrava „Kosovo 2” gdje desetine hiljada mladih poslednjih 30 godina u tihom egzodusu odlazi iz Srbije. Znamo li kolika je ta rana?”.
Međutim, kosovsko pitanje i položaj kosovskih Srba odavno su politički instrumentalizovani i služe u političke svrhe, odnosno u borbi za vlast u Srbiji i u Crnoj Gori. Sjetimo se devedesetih godina - u takozvanoj antibirokratskoj revoluciji u Crnoj Gori po pitanju Kosova smijenjena je legitimna vlast i na njeno mjesto je došla druga, nelegitimna vlast s ulice, kako bi navodno zaštitila srpske nacionalne interese. To potvrđuju i riječi, bivšeg predsjednika Srbije Tadića, koji je u emisiji Televizije Hrvatske u Zagrebu rekao: „Svi znamo da je Kosovo izgubljeno i da više nije dio Srbije, ali ko će to od političara reći narodu, a da time ne izgubi vlast?
Dakle, preko Kosova i kosovskih Srba iscrpljuje se politička snaga na izborima. To pitanje je aktuelno i danas za političku poziciju i opoziciju u Srbiji, ali i za neke političke strukture u Crnoj Gori. Dakle, uglavnom se u tome ogleda dušebrižništvo za Kosovo i kosovske Srbe.
Kao što je poznato, poslije krvavog raspada bivše SFRJ, federalne jedinice Jugoslavije su se odvojile i formirale svoje posebne samostalne i suverene države. I Kosovo se odvojilo i proglasilo samostalnost. Treba se podsjetiti da je Kosovo bilo dio jugoslovenskog federalizma, da je participiralo u svim federalnim državnim organima, da je između ostalog imalo i člana Predsjedništva SFRJ, kao kolektivnog šefa jugoslovenske države, dakle i Kosovo jednako kao i sve druge jedinice jugoslovenske države.
Kosovo je kao samostalnu i suverenu državu priznalo 120 država u svijetu, među njima i velike sile, kao što su: SAD, Njemačka, Velika Britanija, Francuska, Italija, Turska i dr. Takođe, treba istaći, da je Međunarodni sud pravde u Hagu, po zahtjevu Srbije da ispita zakonitost međunarodnog prava o proglašenju nezavisnosti Kosova, donio odluku, u julu 2010. godine, u kojoj se navodi „da se proglašenjem nezavisnosti Kosova nije kršilo međunarodno pravo”.
Nakon raspada bivše (avnojske) Jugoslavije, novonastale države na tlu stare Jugoslavije su se međusobno priznavale kao samostalne i suverene države. Kosovo su priznali: Slovenija, Hrvatska, Crna Gora i Makedonija, dok Srbija i Bosna i Hercegovina još nisu. Dalje, i Srbija i Kosovo se zalažu za evropske integracije. Ali, EU ima utvrđene kriterijume o prijemu novih članica u svoje redove. Pored vladavine prava, razvoja demokratije i zaštite manjinskih prava, EU traži i normalizaciju odnosa između Srbije i Kosova. S tim u vezi odavno je uspostavljen dijalog između Srbije i Kosova, uz pomoć i posredovanje predstavnika EU, koji treba da rezultira obavezujućim pravnim sporazumom o normalizaciji odnosa između Srbije i Kosova, a što podrazumijeva i njihovo međusobno priznavanje. U političkom smislu to bi se moglo nazvati i istorijskim sporazumom o normalizaciji srpsko-albanskih odnosa. A to bi značilo da se trajno i zauvijek zatvara jedno otvoreno pitanje ili poglavlje u njihovim međusobnim odnosima, kao i da se Srbija i Kosovo okreću evropskim vrijednostima i evropskoj budućnosti, tj. progresu i prosperitetu njihovih država i naroda.
Time bi uvjerili i dokazali široj demokratskoj javnosti u regionu, Evropi i svijetu da imaju demokratski kapacitet, racionalnost i mudrost da rješavaju i teška pitanja kao nasleđe prošlosti. To bi pozdravio čitav demokratski i civilizovani svijet.
Pored tzv. Kriterijuma iz Kopenhagena iz 1993. godine, za zemlje bivše Jugoslavije koje su neposredno izašle iz ratnih sukoba traži se dosledno poštovanje i ispunjavanja i nekih posebnih uslova, između ostalog: Evropska unija ukazuje na obavezu regionalne saradnje i međusobnog priznavanja svih zemalja bivše Jugoslavije, uključujući i Kosovo kao preduslov za buduće članstvo u Uniji i pretpostavlja se da će to umnogome doprinjeti stabilnosti regiona i, koliko-toliko, potisnuti aveti prošlosti. Stoga, Crna Gora u skladu sa evropskom agendom i utvrđenu spoljnu državnu politiku, priznala i Kosovo kao samostalnu državu 2008. godine.
Najzad, može se konstatovati da negativna politička retorika pojedinih političkih subjekata, odnosno njihovih političara u Crnoj Gori o Kosovu, kao i inicijativa o otpriznanju Kosova predstavlja veoma štetnu politiku za državu Crnu Goru, jer dobrosusjedski odnosi su suštinski element procesa proširenja EU i garant mira i demokratske regionalne stabilnosti.
( Autor je akademik DANU )
0 Komentara