Kultura

Štampan je nacionalni jubilarni 55 broj časopisa Komun@

Mar 25, 2026 0 Komentara

(15 riječi)

Upravo je iz štampe je izašao 55 jubilarni. broj Komune na osam strana više od uobičajenog sa bogatim programskim sadržajem sa temama sa nacionalnog nivoakoji će se od sjutra naći na trafikama i ostalim mjestima gdje se prodaje štampa širom Crne Gore.

Najnoviji broj Komune počinje Uvodnikom pod naslovom „Prvih petnaest...“mr Željka Rutovića posvećenog 15-to godišnjici časopisa koji otvara dveri prošlosti Crne Gore, ali i podsjeća na ličnosti i vremena koja su obilježila milenijumsko postojanje naše države uz naglasak da Komunino petnaestogodišnje iskustvo govori o kulturološkoj misiji otpora zaboravu, raznih oblika i karaktera čiji simboli blistavih riječi, slobode, baštine, jezika, kulture, etike i tradicije ostaju trajnim govorom o (po)kazivanju naše prošlosti.

U ovom broju publikovan je i tekst Jovana Đuranovića,o međuvjerskom životu i toleranciji u Crnoj Gori u XVI i XVII vijeku u kojem ističe da su temelje međuvjerskog suživota u Crnoj Gori kojeg su krasile tolerancija, ravnopravnost i uvažavanje udarili crnogorski gospodari Đurad Crnojević i Skenderbeg Crnojević, kao i tekst Adema Ada Softića o beranskom peškešu i ulozi zaboravljenih islamskih mekteba u razvoju beranskog obrazovana uz napomenu da poslije 95 godina ni u jednom udžbeniku, ni u jednom naučnom radu, niti monografiji O.Š.,,Vuk Karadžić“ i Gimnazije „Panto Mališić“, beranskog školstva i Berana uopšte, ne postoji ni P od peškaša, ni M od dva mekteba, niti se igdje pominje njihova uloga u istoriji beranskog obrazovanja.

U tekstu pod naslovom „Kulturna interakcija budi <> Crne Gore“ Božidar Proročić piše o diplomatskim misijama i usponu ambasada na Cetinju u XIX vijeku gdje kaže da je „prisustvo velikih sila na Cetinju imalo višestruke efekte, a s političkog stanovišta ,a stalne ambasade i poslanstva potvrđivale su međunarodni status Crne Gore, jer se uzajamno priznanje i razmjena predstavnika ubrajaju među kriterijume suvereniteta“.

O Guvnu kao mjestu gdje su se najprije vršle žitarice, ali i svetom mjestu na kojem se dijelila pravda i donosile važne odluke piše advokat mr Aleksandar Đurišić u tekstu pod naslovom „Mjesto hljeba, igara i odluka“, a dr pharm Rosa  Čukić Čorović piše o istoriji farmacije i apotekarskoj tradiciji Crne Gore gdje naglašava da je u Kotoru  radila apoteka još 1326.godine.

Pošto Komun@ redovno piše o značajnim jubilejima posvećenim istoriji Crne Gore i ličnostima koje su nju obilježile, u ovom broju u tekstu pod naslovom „ Narodni heroj i Čovjek“ Dragan Mitov Đurović piše o ulozi i doprinosu Blaža Jovanovića u rješavanju crnogorskog  državnog i nacionalnog pitanja koja je veća nego što bi današnje generacije mogle da pretpostave, a sve kao znak posvete i podsjećanje na  pola vijeka o smrti ratnika i državnika  koji je obilježio jedno vrijeme svijetle stranice crnogorske istorije.

Komun@ takođe podsjeća na dva značajna jubileja i to 100 godina od prvog izdanja humorističko satiričnog lista „Karampana“ u kojem Dubravka Jovanović i Dolores Bonjić Fabian ističu da Karmpana koja je pisana arhaičnim jezikom punim sočnih raomanizama čuva segment prepoznatljivosti bokeškog govora koji sve više nestaje, a Mladen Zadrima napisao je tekst o značajnom jubileju štampanog i elektronskog izdanja Cetinjskog lista i Radio Cetinja naglašavajući da je Radio Cetinje prvi elektronski medij u Crnoj Gori koji se oglasio 1944.godine u ratnim uslovima u  tek oslobođenom Cetinju.

O svojim nezaboravnim i istaknutim saradnicima i prijateljima koji su punih deceniju ipo pisali za Komunu: Huseinu Cenu Tuzoviću i Marjanu Mašu Miljiću koji su  sve ovo vrijeme pružali podršku revnosno pišući i dajući savjete i sugestije kako bi Komun@ postala i ostala ono što jeste  pišu Rajko Kovačević Goran Sekulović, Miraš Martinović i Željko Rutović uz podsjećanje i pijetet da su to tekstovi koji predstavljaju kulturološki omaž uglednicima Crne Gore sa kojim je Komun@ rasla u ime kolektivnog sjećanja na identitet, tradiciju i multikulturalnost Crne Gore.

O crnogorskoj različitosti koja je po mišljenju prof. dr Esada Kučevića  prirodni zakon, a ne izbor, pomenuti autor napominje da  „različitost nije prepreka već bogastvo- tj.jedini siguran put ka istinskoj slobodi i napretku Crne Gore“, a Zlatko Tutić u ,,Priči bez naslova“ piše o tome da se „sa amanetom ništa ne mjeri i da se o tome ne priča, dok Mustafa Canka u ovom broju Komune piše o životu u ulcinjskoj čaršiji u osmanskoj državi u tekstu pod naslovom ,,Šeheretike milosrđa:rahmeta i selameta“.

U ovom broju Komune publikovan je i tekst Slobodana Čukića o jednom neobičnom trgovačkom poduhvatu iz 1846.godine u kojem se govori o jednom paštrovačkom trgovcu koji je pokušao da preko Crmnice prebaci „veće količestvo“ žaba prema Primorju, u čemu je bio onemogućen, kao i tekst Željka Milovića o nizu Kašćel i akvaduktu, jedinom takve vrste u Crnoj Gori između zidina Starog Bara i rijeke Bunar, dok Ljiljana Vujović predstavlja Zadu Đurović di Maio humanitarku ,,koja nije bila žena koja je pomagala ponekad, već je pomagala kao da je to njen poziv, vjera i identitet“, poručujući čitaocima Komune da njena priča zaslužuje da bude ispričana.

U dijelu koji Komun@ predstavlja književne i slikarske bardove Sanja Vojinović predstavlja Mirka Kovača koji je svoju spisateljsku sudbinu progonjenih i (politički u to vrijeme „npodobnih“) autora dijelio sa Danilom Kišom i Borislavom Pekićem, a Željko Rutović, crnogorskog slikara, pejzažistu i likovnog esejistu  Nikolu Vujoševića koji će ostati upamćen po veličanstvenom djelu  koje svjedoči o neprolaznoj prirodnoj i umjetničkoj inspiraciji motiva Kanjona Morače.

U najnovijem jubilarnom izdanju Komune o Pljevljima-gradu energije (i) duha piše Dejan Miličić u tekstu pod naslovom „Murali slobodne teritorije misli“ naglašavajući da je za protekle četiri decenije u Pljevljima prodefilovalo sve što je vrijedelo u humoru i satiri na ex Yu prostorima, jer se ove godine navršava 40 godina Dana humora i satire „Vuko Bezarević“, a Igor Perić o velikom projektu „ Podgorička svadba“ AKUD-a „Mirko Srzentić“ koji je pokazao kako se kulturno nasljeđe može oživjeti na umjetnički ubjedljiv način.

U rubrikama posvećenim sportu Ramiz Hadžibegović piše o Mundijalu prijateljstva u Ulcinju koji predstavlja najznačajniji i najemotivniji socikulturni projekat povezivanja nakon raspada Jugoslavije i predstavlja festival čovjekoljublja koji je stvarao sadržaje u koje su se skrivali duhovno i sportsko biće Pavla Pepđonovića, koje je ovu formu iznjedrilo, a Dražen Drašković piše o najavi jedne kolašinske tradicije i istorije pod naslovom „Muzej sporta čuva ljiude i vrijeme“ opisujući da u porodičnoj kući Bobana Džima Brkovića je skupljeno na stotine rekvizita koji pričaju o generacijama takmičara i života.

Poslednja strana ovog broja Komune pripada priči Rijalde Ramusović o Odluci žirija o desetom, jubilarnom izboru  Komune za Godišnju nagradu i Specijalnih plaketa časopisa Komun@ koja se godinama dodjeljuje za doprinos očuvanju identiteta i afirmaciji kulturno-istorijske baštine Crne Gore za 2025 koja je ove godine pripala Akademiku Vukuću Puleviću, a Specijalne plakete Akademiku Ljubomiru Mudreši, Miloradu Miću Miranoviću i posthumno Esadu Krciću.

I ovo izdanje je štampano uz sufinasiranje Ministarstva kulture i medija , a i ovaj broj Komune uredio je mr Amer Ramusović dok je za dizajn i grafičko uređenje bio zadužen Vojislav Bulatović.