Istorija

Kako je kralj Nikola, prije 105 godina, napustio Crnu Goru

Kraljev put bez povratka

(15 riječi)

Na  današnji dan, 19. januara  1916. godine kralj Nikola  je bio primoran da napusti svoju Crnu Goru. Nakon teških borbi protiv Austro –ugarske vojske i pada  Lovćena ( 11. janura),  neprijateljska vojska je zaposjela Cetinje (13. januara), koje su kralj i vlada već bili napustili i preselili se u dvorac na podgoričkom Kruševcu. Nakon nekoliko dana neuspješnih pregovora o ,,časnom miru’’, Kralj je krenuo na put bez povratka.

Iz  Podgorice  otišao je na pristanište Plavnica, odakle je parabrodom preko Skadarskog jezera stigao  u Skadar. Potom, iz  Medove, preko Jadrana, nastavio je put u Italiju i Francusku – da se nikad više ne vrati u Crnu Goru.

Na putu za Plavnicu, kralju Nikoli i njegovoj pratnji, u zetskom selu Berislavci, priredjen je doček i ispraćaj. Tom dogadjaju prisustvao je i Spaso Lukavčević, tada djetić, o čijem sjećanju, na kraju ovog teksta, objavljujemo audio zapis.

Usud Crne Gore započet je Mojkovačkom bitkom, koja je jedan od najsvjetlijih primjera žrtvovanja u Prvom svjetskom  ratu. Na  Badnji dan i Božić 1916. vojska Kraljevine Crne Gore zaustavila je austrougarsku ofanzivu i obezbijedila  prolaz   srpskoj vojsci, koja je iz pravca Peći, ostavljaući  svoju zemlju i narod, preko albanskih i crnogorskih planina, odstupila  ka Jadranskom moru i kasnije Krfu.

Mojkovačka bitka je zapravo završna faza jedne veće vojne operacije, a odnosi se na dejstvo crnogorske  vojske, koja je branila front od Višegrada do Mojkovca od oktobra 1915. do januara 1916. godine.

Tih prvih ratnih dana, crnogorska vojska je uspjela da odbije austrougarski napad na Grahovo, da izvrši prodor do Trebinja, a s druge strane uspjela je  i da zauzme Budvu. Tokom septembra i oktobra zauzela je Goražde, Foču i Rogaticu. Naša vojska stigla je bila na  petnaest kilometara  od Sarajeva. Ipak, uprkos poletu, krajem 1914. došlo je do zatišja, koje će potrajati do oktobra naredne godine. Tokom ovog zatišja, crnogorska vojska uspijeva da zauzme Skadar.

Početkom januara 1916. godine, započinje i austrougarska ofanziva na Hercegovačkom i Lovćenskom frontu. Na Hercegovačkom frontu crnogorska vojska se pred naletom neprijatelja morala povući prema Nikšiću, dok su na Lovćenskom, nakon nekoliko dana borbe, izgubljene najvažnije tačke njegove odbrane. Uprkos snažnom otporu, austrougarske trupe su uspjele da 11. januara ovladaju čitavim masivom Lovćena, a dva dana kasnije (13. januara) ušle su u Cetinje, koje su kralj i Vlada već bili napustili. Podaci govore  da je tokom osvajanja Lovćena poginulo 1.260 neprijateljskih vojnika.

Padom Lovćena i  Cetinja, kralj i Vlada,  premjestili su se u Podgoricu. Dvorac na Kruševcu, postao je i novo sjedište kralja Nikole, crnogorske vlade i Vrhovne komande. Na Kruševcu su odmah počele duge i dramatične rasprave o prekidu  neprijateljstva, ali ne  i o  kapitulaciji. Vlada je to nazvala – “časnim mirom”. Ali, ništa od časnog mira: Austro-Ugarska je tražila bezuslovnu predaju oružja i internaciju svih crnogorskih vojnika dok traju mirovni pregovori. Na sjednici Vlade 19. januara, kralj odbija uslove takvog mira.

19. januara  otišao je iz Podgorice u Skadar, odakle će preko Medove nastaviti put u Italiju i Francusku – da se nikad više ne vrati u Crnu Goru. Tri ministra koji su ostali u Podgorici, zajedno sa kraljevim sinom Mirkom, smatrajući da na osnovu Ustava imaju pravo da funkcionišu kao vlada, donose odluku da se obustavi povlačenje crnogorske vojske i da se ona raspusti kućama. Naredba o raspuštanju  saopštena je vojsci 21. januara 1916. Godine. Kraljevina Crna Gora je ostala u statusu zaraćene strane, jer  kralj Nikola je odbio da izda punomoćje „krnjoj Vladi“ u domovini da potpiše ugovor o miru. Kralj Nikola napustio je Crnu Goru bez vojske.

Odluka o napuštanju svoje zemlje, tumači se tako što  je  suveren  između ostalog simbol države i njenih građana. Njegovom sudbinom se često identifikuje nacija, posebno u ratnim uslovima. Tako je, nakon iskustva Napoleona III i Francuske u ratu sa Pruskom (kada je francuski suveren zarobljen i interniran u Njemačku, što je doživljeno kao poniženje) prevladalo mišljenje  da je vojni  poraz lakše prebroditi nadom da Kralj  koji se nije predao nastavlja borbu u očekivanju pobjednosnog povratka.

Kralj Nikola je, zapravo , otišao kod međunarodnih saveznika sa kojima je započeo rat, koji su kasnije pobjedili u tom ratu, očekujući od njih pomoć njegovoj zemlji. No, bila je uzaludna nada.

Sa putovanja brodom ,sekretar kralja Nikole zabilježio je neke detalje : “Nude kralja italijanski oficiri da siđe dolje u svoju kabinu, da se odmori. Odbija hladno i dostojanstveno. Uvio se u šinjel od gume, sjedi na deku pogružen i misli i ćuti. Valovi sve veći. Zapljuskuju torpiljer. Daleko smo na pučini. Vide se u plavoj magličastoj daljini vrhovi visokih crnogorskih planina. Kralj ustaje, pridržava se za gvozdenu ogradu lijevom rukom, a desnom se krsti i gleda dugo i dugo u pravcu Crne Gore. Oči mu se svijetle i blistaju u suzama. Izgubi se kopno. Beskrajno more… Kralj neprestano sjedi gore na torpiljeru. Opet mu donose ponude. Sve odbija. Šinjel mu je mokar od kapljica razbijenih valova… Neprestano ćuti. “Gospodaru” – prekidoh ćutanje – “mnogo ste žalosni… Da li Vam je na koga žao među onima tamo, koji za nama ostadoše?” Pogleda me blago i reče: “Ni na koga. Neka su svi blagosloveni!” I opet zaćuta. ” Kasno uveče, kralj je stigao u italijansku luku Brindizi….

Poslušajte inserte iz  sjećanja  Spasa Lukavčevića sa ispraćaja kralja Nikole (snimlmljeno 2007,razgovarao Ranko Kovačević)


Razgovor sa Spasom Lukavcevicem

34 Komentara

Fjqjrp Postavljeno 29-06-2022 07:52:30

cozaar drug - buy esomeprazole 20mg pill promethazine 25mg brand

Odgovori ⇾

Basfti Postavljeno 27-06-2022 15:09:51

purchase plavix pill - warfarin order metoclopramide 10mg brand

Odgovori ⇾

Czljnw Postavljeno 25-06-2022 21:24:15

cyclobenzaprine us - gloperba us inderal over the counter

Odgovori ⇾

Jvjvyf Postavljeno 24-06-2022 04:49:53

isotretinoin 10mg drug - azithromycin 250mg canada tetracycline for sale online

Odgovori ⇾

Grgmrk Postavljeno 22-06-2022 09:19:37

buy modafinil 200mg pills - order deltasone 10mg buy generic budesonide

Odgovori ⇾

Xnrevy Postavljeno 20-06-2022 21:37:51

purchase sildenafil without prescription - viagra pills cialis 5mg sale

Odgovori ⇾

Zxtnsz Postavljeno 19-06-2022 12:28:24

order cenforce 100mg generic - stromectol usa motilium price

Odgovori ⇾

Eqgemu Postavljeno 18-06-2022 07:26:52

buy furosemide 40mg generic - cost furosemide 40mg doxycycline 200mg usa

Odgovori ⇾

Xvsazq Postavljeno 17-06-2022 07:56:30

diltiazem 180mg oral - order prednisolone 20mg generic neurontin 600mg brand

Odgovori ⇾

Fpjdwr Postavljeno 16-06-2022 07:25:56

prednisone 10mg over the counter - amoxicillin oral amoxicillin for sale

Odgovori ⇾

Ewlobt Postavljeno 14-06-2022 12:01:16

cialis for daily use - buy tadalafil for sale generic viagra

Odgovori ⇾

Pohbkg Postavljeno 13-06-2022 00:45:03

order synthroid 150mcg pill - desloratadine 5mg pill buy hydroxychloroquine pills

Odgovori ⇾

Rnjvkw Postavljeno 11-06-2022 12:34:54

order ventolin 4mg generic - ventolin inhalator cheap dapoxetine tablet

Odgovori ⇾

Bkzszz Postavljeno 09-06-2022 21:30:13

vardenafil brand - lyrica 75mg usa clomiphene 100mg cost

Odgovori ⇾

Kyfjla Postavljeno 08-06-2022 09:52:44

cheap lisinopril - brand lopressor 100mg atenolol 100mg drug

Odgovori ⇾

Yyblfh Postavljeno 06-06-2022 20:46:04

buy glucophage 500mg generic - order metformin pill buy norvasc 10mg for sale

Odgovori ⇾

Zfavus Postavljeno 05-06-2022 07:08:33

plaquenil 400mg ca - buy hydroxychloroquine generic baricitinib 4mg brand

Odgovori ⇾

Tvqbtw Postavljeno 03-06-2022 16:05:05

buy lasix 40mg without prescription - doxycycline 200mg sale buy stromectol 6mg

Odgovori ⇾

Mdlsca Postavljeno 02-06-2022 00:16:20

cheap prednisolone 20mg - buy sildenafil 50mg online order viagra 50mg generic

Odgovori ⇾

Yexbdh Postavljeno 31-05-2022 10:56:07

cheap amoxicillin tablets - order azithromycin online cheap viagra 100mg for sale

Odgovori ⇾

Dwzghh Postavljeno 30-05-2022 01:54:00

order prednisone 5mg pills - purchase deltasone generic generic accutane 40mg

Odgovori ⇾

Xtuyke Postavljeno 28-05-2022 16:59:47

cialis online - order modafinil 200mg pills modafinil 100mg pills

Odgovori ⇾

Aplfdd Postavljeno 26-05-2022 20:29:58

doxycycline buy online - doxycycline 200mg pill buy tadalafil 20mg online cheap

Odgovori ⇾

Tpchas Postavljeno 25-05-2022 07:34:25

ivermectin 6mg without a doctor prescription - ivermectin 12mg pills brand levitra 20mg

Odgovori ⇾

Uesuia Postavljeno 23-05-2022 22:06:48

cheap amoxil 500mg - vardenafil 20mg over the counter order levitra generic

Odgovori ⇾

Srhbwq Postavljeno 21-05-2022 20:49:24

ampicillin price - acillin tablet buy tadalafil 5mg without prescription

Odgovori ⇾

Xxzrsw Postavljeno 20-05-2022 09:59:04

order ceftin 250mg sale - cefuroxime drug order cialis 40mg online cheap

Odgovori ⇾

Pfpjie Postavljeno 18-05-2022 22:37:13

order rhinocort - buy cialis 10mg generic buy antabuse 500mg online cheap

Odgovori ⇾

Widwjr Postavljeno 17-05-2022 10:04:45

sildenafil uk - order sildenafil online cheap generic ivermectin

Odgovori ⇾

Merbiz Postavljeno 15-05-2022 09:04:00

order cephalexin generic - buy generic cleocin 150mg erythromycin for sale

Odgovori ⇾

Iibeau Postavljeno 13-05-2022 02:17:23

bactrim 480mg without prescription - purchase bactrim pill sildenafil for women

Odgovori ⇾

Enncuv Postavljeno 10-05-2022 16:00:30

buy augmentin 375mg sale - tadalafil tablets brand cialis 20mg

Odgovori ⇾

Zoxxxx Postavljeno 08-05-2022 03:02:54

order prednisolone 10mg online - order prednisolone 10mg cialis overnight delivery

Odgovori ⇾

Xdcvmc Postavljeno 02-05-2022 23:03:05

cheap viagra 150mg - sildenafil tablet sildenafil 50mg price

Odgovori ⇾

Ostavite komentar

• Redakcija zadržava puno pravo izbora komentara koji će biti objavljeni. • Komentari koji sadrže psovke, uvrede, prijetnje i govor mržnje na nacionalnoj, vjerskoj, rasnoj osnovi, kao i netolerancija svake vrste neće biti objavljeni. • Prilikom pisanje komentara vodite računa o pravopisnim i gramatičkim pravilima. • Nije dozvoljeno pisanje komentara isključivo velikim slovima niti promovisanje drugih sajtova putem linkova. • Komentari u kojima nam skrećete na slovne, tehničke i druge propuste u tekstovima, neće biti objavljeni, ali ih možete uputiti redakciji na kontakt stranici portala. • Komentare i sugestije u vezi sa uređivačkom politikom ne objavljujemo, kao i komentare koji sadrže optužbe protiv drugih osoba. • Objavljeni komentari predstavljaju privatno mišljenje autora komentara, i nisu stavovi redakcije portala. • Nijesu dozvoljeni komentari koji vrijedjaju dostojanstvo Crne Gore,nacionalnu ,rodnu i vjersku ravnopravnost ili podstice mrznja prema LGBT poulaciji.